sam

1. sam (sam król)

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • we własnej osobie
Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

2. sam (zwrócenie uwagi)

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Obudził mnie przeraźliwy głoś Piotrusia, który krzyczał mi w samo ucho:
— Sokole Pióro! Śniadanie! Hop-hop!

Jan Brzechwa, Gdy owoc dojrzewa, 1958

Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

3. sam (aż tak)

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Urodzaj tego roku był nadzwyczajny. U nas w sadzie gałęzie drzew uginały się do samej ziemi. Tekla rozdawała czereśnie sąsiadom, robotnikom z warsztatów, dorożkarzom — każdemu, kto przyszedł.

Jan Brzechwa, Gdy owoc dojrzewa, 1958

Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

4. sam (nikogo więcej)

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • osamotniony; samotnie; samotny
Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

4.1. sam na sam

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • prywatnie
Gramatyka

frazem nieodmienny

formy: sam na sam

4.2. sam jeden

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Pewnego dnia zaproponował, żebym wybrał się z nim na cmentarz na Łukianowce. Po drodze wyznał mi, że przed miesiącem umarła jego matka, która od wielu lat była w zakładzie dla umysłowo chorych. Opowiadał mi ze smutkiem, jak to na pogrzebie sam jeden szedł za trumną. Jego brat, śpiewak, występował w tym czasie w operze ryskiej i nie mógł przyjechać. Przysłał tylko pieniądze na wieniec.

Jan Brzechwa, Gdy owoc dojrzewa, 1958

Gramatyka

frazem przymiotnikowy

formy: sama jedna; samo jedno; sam jeden

5. sam (to i nic więcej)

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • jedynie; tylko; wyłącznie
Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

5.1. sam w sobie

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Chociażby z tych kilku powodów tłumaczenie Holy Sonnets, potraktowane oczywiście jako utwór poetycki sam w sobie, można uznać za dzieło bez mała wybitne.

Anna Kapuścińska, Holy Sonnets Johna Donne’a w przekładzie Stanisława Barańczaka, w: Przekładając nieprzekładalne, red. Małgorzata Ogonowska, Gdańsk, 2000, s. 327

Gramatyka

frazem nieodmienny

formy: sam w sobie

6. sam (samodzielnie)

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Dziwne samemu Samo słowo sam jest bardzo dziwnym słowem, bo nie tylko ma stosunkowo wiele użyć, ale także dlatego, że nie do końca wiadomo, jak je klasyfikować. W zdaniach, w których występuje osobowy podmiot, zachowuje się ono jak...

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 3311 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • samodzielnie; samopas; solo; w pojedynkę
Gramatyka

formy: sam; sama; samą; same; samego; samej; samemu; sami; samo; samych; samym; samymi

Pozostały pytania, wątpliwości językowe? A może brakuje Ci czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę

Często sprawdzane

  • tj. — Przecinek przed i po tj.
  • krokodyl — Odmiana: krokodyli czy krokodylów?
  • niż — Interpunkcja: kiedy stawiać przecinek przed niż

Ciekawostki

  • lakoniczny — Żartobliwie o pochodzeniu
  • GIF — Pochodzenie nazwy GIF
  • do syta — Skąd taka forma

Mogą Cię zainteresować również hasła