partykuło-przysłówek

partykuło-przysłówek

Definicja

partykuło-przysłówek to w gramatyce polskiej, w klasyfikacji części mowy Z. Saloniego (według kryterium odmiany): wyraz nieodmienny, niesamodzielny (w odróżnieniu od wykrzyknika) i niełączący (w odróżnieniu od przyimka i spójnika); do partykuło-przysłówków zaliczają się tradycyjne partykuły oraz przysłówki nieodprzymiotnikowe

Reguły reguły językowe, zasady pisowni (nowe opracowanie z komentarzami)
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Niektóre formy konotują formę partykuło-przysłówka NIE1:
(186) (a) Jan bynajmniej nie zamierza wyjeżdżać.
(b) Usiadłem bynajmniej nie speszony.
(c) To się stało bynajmniej nie wieczorem.
Formy partykuło-przysłówków CZY, CZYŻBY, DLACZEGO (tzw. partykuł pytajnych) konotują frazę zdaniową właściwą, czasem o ustalonym porządku linearnym (po CZYŻBY):
(187) (a) Czy już pada?
(b) Czyżbyście sądzili, że Lech wygra?
(c) Dlaczego nie przyszliście?

Zygmunt Saloni, Marek Świdziński, Składnia współczesnego języka polskiego, 2007 (1998), s. 262

Partykuły i przysłówki nieodprzymiotnikowe połączono w klasę partykuło-przysłówków. W konsekwencji np. DWAKROĆ I NAPRĘDCE są partykuło-przysłówkami, ale dwukrotnie i prędko są formami przysłówkowymi przymiotników DWUKROTNY i PRĘDKI.

Mirosław Bańko, Wykłady z polskiej fleksji, 2005 (2002), s. 129

Ciekawostki
O historii partykuło-przysłówka Pojęcie partykuło-przysłówka wprowadził Zygmunt Saloni w swoim podziale wyrazów polskich na tak zwane części mowy w artykule Klasyfikacja gramatyczna leksemów polskich (Język Polski 1974 (LIV), z. 1, s. 3–13, z. 2, s. 93–101). Choć nie wprowadził tam takiej nazwy. Jak to rozumieć? Otóż w (...)
O zapisie partykuło-przysłówka i mistrzowskim dyktandzie W Ogólnopolskim Konkursie Ortograficznym „Dyktando 2014”, czyli tradycyjnym, dorocznym katowickim dyktandzie, znalazło się zdanie:

Partykuło-przysłówki w neoklasyfikacji Saloniego-Świdzińskiego staną się niezadługo przedmiotem polowania co bardziej wrażliwych Lwów, szwendających się po obrzeżach wyrzezanych wyrazków.

Był to fragment językowo-ortograficznego horoskopu ułożonego przez prof. Andrzeja Markowskiego.
Problem z pierwszym wyrazem tego zdania polega na tym, że (...)

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 1242 pozostałych ciekawostek.
zamów
Pozostały pytania, wątpliwości językowe? A może brakuje Ci czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę

Często sprawdzane

  • tzn. — Interpunkcja: tzn. i przecinki
  • niewidomy — Niewidomy czy niewidzący?
  • kaszleć — Słów parę o odmianie

Ciekawostki

Mogą Cię zainteresować również hasła