inwalida

inwalida (osoba)

Definicja

inwalida to ktoś, kto ma trwale uszkodzoną jakąś część ciała, np. w wyniku wypadku, wojny, choroby, przez co z trudnością funkcjonuje w społeczeństwie, zwłaszcza nie może podejmować wielu prac zarobkowych

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Czy można być inwalidą? Jeszcze w 2008 roku czytelnik poradni językowej PWN dziwił się:

Znalazłem w sieci taką opinię: „Czy etycy i poloniści wystąpią o zmianę słowa inwalida na bardziej przyjazne, bowiem to oznacza człowieka nieważnego?”. Przyznam, że mocno się zdumiałem. (...) czy słowo inwalida rzeczywiście jest „nieprzyjazne” albo np. poniżające? Przecież od dawna jest to określenie osoby niepełnosprawnej — chyba w pełni neutralne i powszechnie akceptowalne. (sjp.pwn.pl, 23.03.2008)

Ani jemu, ani odpowiadającemu prof. Mirosławowi Bańko nie przeszło jeszcze wtedy przez myśl, że kilkanaście lat później samo określenie niepełnosprawny czy osoba niepełnosprawna będzie rugowane i zastępowane osobą z niepełnosprawnością.
Marek Łaziński komentuje:

W języku urzędowym nowe określenie stało się już podstawowe, z wyjątkiem tradycyjnych nazw organizacji nadanych wtedy, gdy powszechna była nazwa „niepełnosprawny” (tak jak można wciąż jeszcze znaleźć informacje o miejscu „dla inwalidy”). (...)
Nie uważam tradycyjnej formy przymiotnikowej niepełnosprawny za nazwę automatycznie stygmatyzującą. Będzie ona jeszcze długo stosowana w odniesieniu szczegółowym do pojedynczych osób i w języku nieoficjalnym. Dziś zapewne większość osób dotkniętych niepełnosprawnością, ich bliskich, lekarzy mówi na co dzień niepełnosprawny(a) / osoba niepełnosprawna. Przypuszczam, że kilka lat zwycięży nowa nazwa. W tej chwili obserwujemy zmiany na bieżąco, dlatego lepiej powstrzymać się od ocen kategorycznych i wykluczających z każdej ze stron. (rjp.pan.pl, 03.2021)

Zawsze jest to sprawa drażliwa, gdy

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 4402 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • głuchy; kaleka; niedosłyszący; niepełnosprawny; niesłyszący; niewidomy; ogłuchły; osoba dysfunkcyjna; osoba nie w pełni sprawna; osoba o zwiększonych potrzebach; osoba z niepełnosprawnością; rencista; sprawny inaczej; ślepy; upośledzony
  • książkowo:chromy; ociemniały
  • potocznie:kulas; kulawy; kuternoga
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Wiek XX to okres dynamicznego rozwoju rehabilitacji. (...) Po raz pierwszy nazwy „rehabilitacja” użył w 1918 r. Douglas C. McMurtie, dyrektor Instytutu Czerwonego Krzyża dla Inwalidów w Nowym Jorku, przy opisywaniu szkoły reedukacji i rehabilitacji inwalidów wojennych. Duża liczba inwalidów po I wojnie światowej spowodowała zainteresowanie się rehabilitacją ze względów leczniczych, społecznych i ekonomicznych. Na znaczenie ekonomiczne opieki nad niepełnosprawnymi zwrócił uwagę jeszcze przed I wojną Paul Pastur w Belgii. Był on prawnikiem, działającym społecznie. Udało mu się przekonać władze miasta Charlerois, że będzie znacznie taniej uczyć inwalidów zawodu, niż umieszczać ich w zakładach opiekuńczych.

Bogumił Przeździak, Historia rehabilitacji na świecie i w Polsce, (w:) Rehabilitacja medyczna, pod red. Andrzej Kwolka, tom I, 2012, s. 4

Sieć słów wyrażenia powiązane z opisywanym (wyrazy pokrewne, kolokacje)
  • kolokacje przymiotnikowe prawostronne: (inwalida ___) wojenny; wojskowy
  • kolokacje rzeczownikowe prawostronne: (inwalidów ___) spółdzielnia; stowarzyszenie; związek
  • przymiotnik: inwalidzki
Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź ofertę

Często sprawdzane

  • Tychy — Do Tych czy do Tychów?
  • zamieć — Czy zamieć śnieżna to błąd?
  • — Częsty błąd

Ciekawostki

Mogą Cię zainteresować również hasła

newsy, porady + e-book