nuż

1. a nuż

Definicja

wyrażenia a nuż używamy, aby nadać wypowiedzi odcień obawy lub przeciwnie — nadziei, gdy przewidujemy, że coś się może wydarzyć

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • a jeśli; być może; kto wie
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
(...) zaczynam układać w szafce swój skromny dobytek: (...) oraz skarpetki na zmianę, a także notes i długopis. Zastanawiam się, czy to bezpieczne, bo a nuż któryś zechce przeczytać moje zapiski, ale jeśli zacznę chować notes pod prześcieradło albo nosić wciąż przy sobie, od razu wyda się to podejrzane i mogliby koniecznie chcieć się dowiedzieć, jaki skarb tak przed nimi chronię.

NKJP: Jacek Głębski, Kuracja, 1998

Ponieważ jednak wszelkie próby złowienia owej istoty rozbijają się o jej zdumiewającą umiejętność umykania po ścianach i suficie, kot zrezygnował już z beznadziejnego przedsięwzięcia. Ale nerwowo drgający koniuszek ogona świadczy, że tli się w nim resztka nadziei: a nuż któregoś razu zdarzy się cud i gekon znajdzie się na podłodze, w zasięgu jego pazurów?

NKJP: Ewa Cechnicka, Znak Anny, 1997

Gramatyka

frazem nieodmienny

formy: a nuż

1.1. a nuż widelec

Definicja

tak samo używamy wyrażenia a nuż widelec, tyle że zwykle z odcieniem żartobliwym i potocznie

Wariant
  • (rzadko) a nuż, widelec
Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
O interpunkcji w a nuż widelec Jak to bywa często w (...)

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 3009 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Zaszkodzić nie zaszkodzi, a nuż widelec pomoże — tak skomentował zabawną sytuację Niemczyk.

NKJP: Gazeta Poznańska, 2006

(...) słynnych yellow cab (w jednej z których, potencjalnie, a nuż, widelec przejeżdża właśnie jakaś gwiazda małego lub dużego ekranu), odczuje mile łechtającą jego próżność bliskość wielkiego świata.

Wiesława Piątkowska-Stepaniak, My, emigranci, 2007

Ciekawostki
Pochodzenie wyrażenia a nuż widelec To proste (...)

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 1187 pozostałych ciekawostek.
zamów
Gramatyka

frazem nieodmienny

formy: a nuż widelec

2. nuż (od razu)

Definicja

słowa nuż używamy, aby wskazać na gwałtowny charakter czynności, która właśnie się zaczyna; słowo nieco przestarzałe

Wariant
  • nuże
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
  • dalej
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • natychmiast; od razu
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Rozpędził się Kwarcowy, by go jednym ciosem zmiażdżyć, ten jednak ustąpił mu z drogi i pokazał dwa palce wystawione; nie wiedział Kwarcowy, co by to mogło znaczyć, ale zawrócił i — nuże na przeciwnika, lecz Baryon znowu tylko o krok mu się usunął i szybko pokazał jeden palec.

NKJP: Stanisław Lem, Bajki robotów, 1964

Lecz oto zarzuciły się nagle te ręce na głowę, wczepiły się we włosy i nuż targać je na sobie w furii bezsilnego gniewu.

NKJP: Wacław Berent, Ozimina, 2000 (1911)

Gramatyka

wykrzyknik

formy: nuż; nuże

3. nuże (wykrzyknik)

Definicja

krzyczymy do kogoś nuże, jeśli chcemy go ponaglić; słowo nieco przestarzałe

Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
  • dalej
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • natychmiast; w tej chwili
  • potocznie: dawaj; dawajcie
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Na początek w ramach wprowadzania wygarbujmy po europejsku skórę temu tu prostakowi. Nuże, panowie, do kijów! I niech się nikt nie leni!
— Hola! — krzyknął właściciel piwnej ławki. — Bez burd, panowie kupcy! Bo straż zawezwę!

NKJP: Andrzej Sapkowski, Narrenturm, 2002

Gramatyka

wykrzyknik

formy: nuże

Pozostały pytania, wątpliwości językowe? A może brakuje Ci czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę

Często sprawdzane

  • Rayleigh — O (nie)odmienności i wymowie nazwiska Rayleigh
  • Ronaldo — Nieodmienny Cristiano Ronaldo?
  • a także — Gdzie stawiać przecinek przy A TAKŻE

Ciekawostki

Mogą Cię zainteresować również hasła