hasło dnia (dziś w pełnym dostępie) musli

musli

Wymowa prosto zapisana
  • [musli]
Wariant
  • (rzadziej) muesli
  • (rzadko) müsli
Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Warianty: musli, müsli czy muesli Współczesne słowniki języka polskiego na pierwszym miejscu stawiają zwykle wariant, który — paradoksalnie — używany jest najrzadziej. Chodzi tutaj o müsli. Być może jest tak dlatego, że to zapis oryginalny (słowo müsli pochodzi z języka niemieckiego, a müsli wymyślił szwajcarski lekarz Bircher-Benner). Polacy jednak szybko wyraz spolszczyli, najpierw do postaci muesli (dopuszczalna zamiana ü na ue, por. regułę obce znaki diakrytyczne: nazwy niemieckie), ale potem także do musli (zapewne także pod wpływem szybko spolszczonej wymowy). Obecnie zdecydowanie najczęstszym wariantem w tekstach jest musli, około dwukrotnie rzadszym — muesli, a müsli to zapis niemal dziesięciokrotnie rzadszy, będący na granicy naszych kryteriów notowania słowa w Dobrym słowniku.
Czy musli się odmienia? Gdyby pisać tylko o uzusie, odpowiedź byłaby krótka i prosta: nie. Odmiana słowa musli obecna jest jednak w niektórych słownikach (dobrze, że podana jako oboczna lub rzadsza). Na przykład w „Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN” pod redakcją A. Markowskiego możemy znaleźć zapis:

müsli a. muesli a. musli (...) n ndm a. blp, (...) C. müslom, mueslom, muslom, N. müslami, mueslami, muslami (...)

Jest to jednak tylko słownikowa fantastyka.
Rodzaj: to musli czy te musli Wyraz musli może być rodzaju nijakiego (to musli) i może być rodzaju niemęskoosobowego, mającego tylko liczbę mnogą (te musli). Wydaje się, że w tekstach przeważa użycie w rodzaju nijakim. Nie jest to łatwe to zbadania, bo konteksty typu uwielbia owocowe musli nie są diagnostyczne — może to być uwielbia to owocowe musli, może to być uwielbia te owocowe musli (a nawet te niektórzy mówią błędnie zamiast to, jak w te jabłko). Być może częściej mówimy o tym musli, gdy myślimy o posiłku, a gdy wyobrażamy sobie mieszankę płatków i innych różnorodnych elementów, wtedy mówimy o tych musli.
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • płatki
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Pani Aleksandra przypomina, że nie wolno wychodzić z domu bez śniadania (np. ciemne pieczywo z chudą wędliną lub musli bez cukru z chudym mlekiem wystarczą), bo wygłodzeni rzucimy się na serwowany przez koleżankę makowiec.

NKJP: Dziennik Zachodni, 2010

Aby jednak organizm wykorzystał z musli to, co w nim najlepsze, musimy uważnie czytać etykiety i zwracać uwagę na kaloryczność mieszanki, zawartość błonnika, tłuszczu i cukru. Dodatkowo mieszanka powinna być dopasowana do potrzeb organizmu. Przykładowo musli owsiane jest najbogatsze w białka i tłuszcze, dlatego szczególnie wskazane jest zimą: to naturalna energia w czystej postaci plus magnez, potas i fosfor.

echodnia.eu, 26.04.11

Najbliższe zaleceniom dietetyków wydaje się szwajcarskie muesli, ponieważ to posiłek lekki, urozmaicony i bogaty w składniki odżywcze.

NKJP: Mazowieckie To i Owo

Lekkostrawne müsli dostępne są w czterech smakach: owoce leśne z maliną i jagodą, truskawkowe z płatkami zbożowymi, ziarna i owoce fit z jabłkiem, słonecznikiem, siemieniem i rodzynkami oraz śliwka i jabłko z dynią, słonecznikiem i rodzynkami.

NKJP: Dziennik Polski, 2005

Obfitość zawartego w müsli błonnika zapewnia długotrwałe uczucie sytości i stabilizuje poziom cukru we krwi, co zapobiega napadom głodu.

fitness.sport.pl, 28.06.2011

Gramatyka

formy: muesli; musli; müsli

To tylko próbka tego, do czego dostęp mają
użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę