jeśli

1. jeśli

Definicja

słowem jeśli (lub jeśli..., to...) wprowadzamy zdanie podrzędne, w którym wskazujemy okoliczności, w jakich działo się, dzieje się lub stanie się to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

Wariant
  • jeśli..., to...
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • gdy; gdyby; jeśliby; jeżeliby; kiedy
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Proszę cię, przestań!
— Nie mogę przestać — rozpłakała się Elisabeth. — Bo teraz, jeśli ci coś złego powiem o Eberhardzie, pomyślisz, że cię okłamuję, że chodzi mi tylko o powtórkę poniedziałku. A ja nie mogę milczeć, gdy coś wiem o twojej krzywdzie...

NKJP: Marek Krajewski, Koniec świata w Breslau, 2003

Taranczewski, jeśli chciał powiedzieć o nadmiernie dekoracyjnym obrazie coś bardzo krytycznego, to przywoływał na pomoc słowo „secesja” i mawiał: „Jakie to secesyjne!”

NKJP: Barbara Ziembicka, Najprostszą drogą. Rozmowy z artystami, 1998

Gramatyka

spójnik

formy: jeśli

2. jeśli (założenie)

Definicja

słowem jeśli (lub jeśli..., to...) wprowadzamy założenie, przy którym może się spełnić to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym, lub przy którym prawdziwe jest to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

Wariant
  • jeśli..., to...
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • chyba że
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Konkurencja na rynku lokalnym i globalizacja wymuszają profesjonalizowanie się. W biznesie rodzinnym, jeśli chce się przetrwać i się rozwijać, na pierwszym miejscu musi stać biznes, a dopiero na drugim rodzina — tłumaczy.

Katarzyna Dębek, Forbes 09/2014, s. 64

Znasz te zimowe popołudnia, kiedy ciemno się robi o czwartej i człowiekowi rzygać się chce na samą myśl, że musi wyjść z tych swoich ogrzanych kilku metrów. Jeśli nie muszę, to w taką pogodę nie wychodzę, jak większość mieszkańców tej strefy klimatycznej.

NKJP: Mariusz Cieślik, Śmieszni kochankowie, 2004

Gramatyka

spójnik

formy: jeśli

 2.1. jeśliś

Definicja

tak samo używamy form typu jeśliś (jako połączenia jeśli z cząstkami czasownikowymi czasu przeszłego lub z czasownikiem być w czasie teraźniejszym)

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Jeśli jesteś Boże, jeśliś nie ułudą i nie mrzonką, daj mi znak, iż mnie chcesz! Iż jestem Ci potrzebny! Daj! Błagam! Chcę znaku.

NKJP: Andrzej Sarwa, Strzyga, 2006

Gramatyka

przyłącza końcówki czasownikowe

formy: jeślim; jeśliś; jeśliście; jeśliśmy

3. jeśli (wnioskowanie)

Definicja

słowem jeśli (lub jeśli..., to...) wprowadzamy fakt lub założenie, na podstawie których wyciągamy wniosek zawarty w zdaniu nadrzędnym

Wariant
  • jeśli..., to...
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— To najgorszy chuligan. Póki czas, trzeba go usunąć z zabawy, bo potem mogą być duże przykrości.
Jeśli przyszedł — powiedział fizyk — to znaczy, że został przez kogoś zaproszony i nabył imienny bilet wstępu.

NKJP: Stanisław Kowalewski, Czarne okna, 1961

Gramatyka

spójnik

formy: jeśli

4. jeśli (małe znaczenie)

Definicja

słowem jeśli (lub jeśli..., to...) wprowadzamy informację, której prawdziwości lub realności nie jesteśmy pewni, ale o której sądzimy, że i tak nie ma większego znaczenia

Wariant
  • jeśli..., to...
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • gdyby
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Bardzo chciała przetrwać jeszcze jakiś czas, jeszcze coś uzupełnić, skorygować, zmienić, ale nie popadała w gorączkowy niepokój, ponieważ była świadoma, że nawet jeśli nie zdąży, to inni jednak zdążą, ktoś na pewno zdąży, są na świecie ludzie rozumni i przyzwoici, którzy podejmą jej trud i doprowadzą dzieło do końca.

NKJP: Andrzej Szczypiorski, Początek, 1986

Gramatyka

spójnik

formy: jeśli

5. jeśli

Definicja

słowem jeśli (lub jeśli..., to...) wprowadzamy zdanie podrzędne, które uzasadnia zawarte w zdaniu nadrzędnym pytanie, zwykle retoryczne

Wariant
  • jeśli..., to...
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Jeśli ty ze swoją czterdziestką nie umiesz sobie poradzić, to jak się uporasz ze swoją starością?
— Zwyczajnie, nie dożyję starości.

NKJP: Jerzy Krzysztoń, Obłęd, 1980

Gramatyka

spójnik

formy: jeśli

 5.1. jeśliś

Definicja

tak samo używamy form typu jeśliś (jako połączenia jeśli z cząstkami czasownikowymi czasu przeszłego lub z czasownikiem być w czasie teraźniejszym)

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Dlaczego ty nie chcesz się uczyć, Łapa? Nie zależy ci na tym, żeby wstąpić na politechnikę, być kimś? Przecież tobie powinno zależeć bardziej niż innym. Dlaczego jesteś przeciwko wszystkim?
Jeśliś ty taki mądry, to dlaczegoś taki głupi? — odpowiedział Łapa. — Taki głupi, że aż mnie zastanawia, z czego się taka głupota bierze? Powiedz, ty wierzysz we wszystko, czego cię uczą w szkole, no nie?

NKJP: Henryk Grynberg, Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Gramatyka

formy: jeśliś

Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź ofertę

Często sprawdzane

  • dziesiątkiDziesiątek czy dziesiątków (i o składni)
  • głaskać — Odmiana: głaszcze czy głaska?
  • potrafić — Podmiot nieosobowy z czasownikiem potrafić

Ciekawostki

  • hasło — A na blogu
  • bób — Regionalny bober
  • dzik — Jak się nazywa samochód dzika?

Mogą Cię zainteresować również hasła

newsy, porady + e-book