szach-mat

1. szach-mat (okrzyk w grze)

Definicja

mówimy szach-mat w grze w szachy, kiedy matujemy przeciwnika

Wariant
  • szach mat
  • szach i mat
  • (rzadko) szach, mat
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Jednym z uroków gry w kawiarni były właśnie przygaduszki, których nie szczędzili sobie rywale. Tracąc ofiarowanego czy podstawionego pionka można było wołać, że przeciwnik pokusił się na srebrną, a kiedy indziej z poważną miną wygłaszać bezsensowną formułkę: szach, mat i królowa stracona.

NKJP: J. Panasewicz, Gawędy o szachach przy pół czarnej, Express Ilustrowany, 19.04.2002

Gramatyka

wykrzyknik

formy: szach i mat; szach mat; szach, mat; szach-mat

zgłoś poprawkę

 1.1. szach-mat (sytuacja w grze)

Definicja

szach-mat to sytuacja w szachach, kiedy jeden z graczy zostaje zamatowany

Wariant
  • szach mat
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
(…) Jurek Zgorzelski w jednej z partii zdążył wygrać partię w ogromnej presji braku czasu! Dał szach mata, gdy zostało mu kilka ostatnich sekund (patrz: zegar szachowy na zdjęciu).

szkola.kryniczno.pl, 16.12.2022

To była dobra gra, która trwała pięćdziesiąt pięć minut. Dzięki sprytnemu posunięciu pionka, Grace wykonała szach mat.

Varghese V Devasia, Celibatariusz, 2023

Gramatyka

rzeczownik; rodzaj męskozwierzęcy odmienny
rzadziej rodzaj męskorzeczowy odmienny

formy alfabetycznie: szach macie; szach-macie; szach mat; szach-mat; szach mata; szach-mata; szach matach; szach-matach; szach matami; szach-matami; szach matem; szach-matem | pokaż wszystkie formy

formy w tabelce: 

formy alfabetycznie: szach macie; szach-macie; szach mat; szach-mat; szach mata; szach-mata; szach matach; szach-matach; szach matami; szach-matami; szach matem; szach-matem; szach matom; szach-matom; szach matów; szach-matów; szach matowi; szach-matowi; szach maty; szach-maty | zwiń

zgłoś poprawkę

2. szach-mat (okrzyk w życiu)

Definicja

mówimy szach-mat, kiedy mamy przekonanie, że ktoś został pokonany, stoi na przegranej pozycji

Wariant
  • szach mat
  • (rzadko) szach, mat
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
W tej kilkunastoosobowej grupie tylko troje dzieci ma ciemniejszy kolor skóry. Magiczka kończy występ, dzieci ruszają do rodziców, a jedno z nich, brązowy chłopiec, podbiega do mamy, z którą właśnie rozmawiałam. Szach-mat: to ja – nie ona – wykazałam się automatyzmem rasowych stereotypów, brakiem wyobraźni.

Agata Sikora, Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć, 2019

Gramatyka

wykrzyknik

formy: szach mat; szach, mat; szach-mat

zgłoś poprawkę

 2.1. szach-mat (sytuacja w życiu)

Definicja

szach-mat to sytuacja, kiedy ktoś został pokonany, stoi na przegranej pozycji

Wariant
  • szach mat
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
„I tak w słoneczny dzień, Bergman, wielki filmowy poeta, nie mógł już dalej uciekać przed nieuniknionym szach matem, nagle najwspanialszy reżyser mojego życia odszedł na dobre”.

film.org.pl, 28.12.2020

No, chyba że prezydent Andrzej Duda przywróci ludziom wiarę w politykę rozumianą jako służba i jako osobna sztuka. I udowodni, że w jego porozumieniu z organizatorami referendów obywatelskich nie chodziło mu tylko o polityczny szach-mat, ale o realną zmianę.

KWJP: Magdalena Piejko, Sztuka polityki, Gazeta Polska Codziennie, 26.08.2015

Gramatyka

rzeczownik; rodzaj męskozwierzęcy odmienny
rzadziej rodzaj męskorzeczowy odmienny

formy alfabetycznie: szach macie; szach-macie; szach mat; szach-mat; szach mata; szach-mata; szach matach; szach-matach; szach matami; szach-matami; szach matem; szach-matem | pokaż wszystkie formy

formy w tabelce: 

formy alfabetycznie: szach macie; szach-macie; szach mat; szach-mat; szach mata; szach-mata; szach matach; szach-matach; szach matami; szach-matami; szach matem; szach-matem; szach matom; szach-matom; szach matów; szach-matów; szach matowi; szach-matowi; szach maty; szach-maty | zwiń

zgłoś poprawkę
Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź

Często sprawdzane

Ciekawostki

  • WIBOR — Pochodzenie słowa WIBOR
  • wymowa — Opaczna wymowa
  • warchoł — Dlaczego należy głosować

Mogą Cię zainteresować również hasła