proszę

1. proszę pana

Definicja

wyrażeń proszę pana, proszę pani, proszę państwa, proszę księdza itp. używamy, gdy zwracamy się osoby, której nie znamy lub z którą nie łączą nas osobiste stosunki

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Jak to jest z proszę pani W zwrocie grzecznościowym, mającym na celu zwrócenie

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 3337 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Właśnie zamknięto bramy w całym mieście i kobieta, tknięta nagłą myślą, spojrzała z niepokojem na rosłego przybysza. On zaś lekko skinął głową i powiedział:
— No to, proszę szanownej pani, dostawa jest załatwiona.
— Niechże pan wejdzie — zawołał Pawełek. — Pan ma chyba krew na płaszczu!
— To ceratowy płaszcz — odparł mężczyzna. — Plamy nie będzie.

NKJP: Andrzej Szczypiorski, Początek, 1986

Gramatyka

formy: proszę księdza; proszę pana; proszę pani; proszę państwa

2. proszę (np. przy stole)

Definicja

mówimy grzecznie proszę, gdy coś komuś podajemy

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Czy mógłbyś dać mi kawałek swojego ciastka — spytała, czując się panią sytuacji i kapryśnie odsuwając brokuły. — Jestem ciekawa, jak smakuje.
— Ależ proszę — powiedział, starając się odkroić niewielki kawałek. Ale Lone czuła już, że jej moc nie ma żadnych granic. Wysunęła swoją łyżeczkę i zuchwale ruszyła z nią w kierunku talerza z ciastem B., który zamknął oczy, obawiając się najgorszego.

NKJP: Bronisław Świderski, Słowa obcego, 1998

Gramatyka

formy: proszę

3. proszę (zaskoczenie)

Wariant
  • no proszę
  • proszę, proszę
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Bo mam taki list.
Proszę, proszę, to pan dokładnie wie, co tam jest.
— Niestety, wiem. Już mówiłem, że te pierwsze odpowiedzi były jeszcze do zniesienia, obelgi były w następnych.

NKJP: Mariusz Cieślik, Śmieszni kochankowie, 2004

Gramatyka

formy: proszę

4. proszę (niedowierzanie)

Definicja

mówimy proszę, a mniej grzecznie co proszę czy niegrzecznie że co proszę, gdy reagujemy ze zdziwieniem i niedowierzaniem na usłyszane słowa

Wariant
  • co proszę
  • że co proszę
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
— Niech pan pomacha — rozkazał Zani.
Co proszę?
— Niech pan pomacha prawą ręką.

NKJP: Grzegorz Mathea, IV Rzeczpospolita, 2005

— (...) No, w każdym razie tak głęboko nie ma co szukać, ale bliżej to już może tak. Gość miał z bratem jakiś zadawniony grunge.
Że co proszę?!
— No, grunge. Tak mówią w filmach. Konflikt, uraza, o coś się kiedyś pokłócili.
Nowak poczuł pustkę w głowie, wiedział, że aspirant przekręcił angielski wyraz, tylko za cholerę nie był w stanie sobie go przypomnieć.

NKJP: Tomasz Konatkowski, Bazyliszek, 2015

Gramatyka

formy: co proszę; proszę; że co proszę

Pozostały pytania, wątpliwości językowe? A może brakuje Ci czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę

Często sprawdzane

  • jo-jo — Czy wyraz jojo się odmienia?
  • Łotwa — Czy istnieje przymiotnik łotyski?
  • rozrosnąć się — Warianty: rozrosnąć się czy rozróść się

Ciekawostki

  • nawiać — O nawieli
  • marsowy — Pochodzenie słowa marsowy
  • ę — Dlaczego nosowe [e] to ę (e z ogonkiem), a nosowe [o] to ą (a z ogonkiem)

Mogą Cię zainteresować również hasła