utkwić

1. utkwić (gdzieś)

Definicja

jeśli coś utkwiło gdzieś, to znalazło się tam i zostało unieruchomione

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • pogrążyć się; ugrzęznąć; utknąć; wbić się; wniknąć; wrazić się
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Na jednym z polowań uległ wypadkowi i nigdy nie wyjaśniono, kto go postrzelił. Było to przed Bożym Narodzeniem. Myśliwi mieli na sobie kożuszki. Pocisk na dzika utkwił w prawym ramieniu, wbijając w ranę strzępy futra i skóry.

NKJP: Danuta Koral, Wydziedziczeni, 1997

  • kolokacje rzeczownikowe: grot; kula; nóż; odłamek; ostrze; pocisk; strzała
  • kolokacje pozostałe: między żebrami; w brzuchu; w ciele; w gardle; w plecach; w sercu; w ścianie
Gramatyka

czasownik aspekt dokonany nieprzechodni

formy alfabetycznie: nieutkwienia; nieutkwienie; nieutkwieniem; nieutkwieniu; utkwi; utkwią; utkwicie; utkwić; utkwienia; utkwieniach; utkwieniami; utkwienie | pokaż wszystkie formy

2. utkwić (oczy)

Definicja

jeśli ktoś utkwił wzrok w kimś lub w czymś, to skierował na to wzrok i wpatrywał się w to uporczywie

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
W co można utkwić wzrok? Czasownik utkwić w opisywanym tu znaczeniu to prawdziwa kopalnia problemów. Zobaczmy, powiemy na przykład utkwił wzrok w guziku kurtki Jurka, a nie utkwił wzrok !w guzik kurtki Jurka. A zatem po utkwić wzrok w umieścimy rzeczownik w miejscowniku, nie w bierniku. Dlaczego zatem „Inny słownik języka polskiego” pod red. M. Bańko (2000) dopuszcza oba schematy składniowe? I dlaczego w „Słowniku języka polskiego” pod red. W. Doroszewskiego (z lat 1958–1969) zapisano w definicji „utkwić w kogo lub co wzrok, oczy, spojrzenie”, czyli tylko połączenie z biernikiem?

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 3841 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • spojrzeć; wbić; wpatrzyć się
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Z przykrością muszę stwierdzić, że codziennie widuję w samochodach osoby, które urodziły się po to, by podróżować autobusami. Garbią się nad kierownicą, z poduszką powietrzną oddaloną zaledwie o kilka centymetrów od wypełnionych w połowie termoforów, które kiedyś nazywały swoimi piersiami. Siedzą ze wzrokiem ponuro utkwionym w dal, w ogóle nie rozglądając się na prawo i lewo.

Jeremy Clarkson, Moje lata w Top Gear, przekład Michał Strąkow, 2012

— Ja tu zostanę — odparł cicho Sotion. — Muszę tu zostać.
Ton jego głosu zadziwił pytających. Spojrzeli po sobie, a potem utkwili wzrok w twarzy starca.
— Sądzisz, że nie wszystko przepadło? — odważył się zapytać stary Filon.

NKJP: Halina Rudnicka, Uczniowie Spartakusa, 1951

  • kolokacje rzeczownikowe: oczy; spojrzenie; wzrok
  • kolokacje pozostałe: w dal; w okno; w podłogę; w sufit; w ziemię
  • odpowiednik niedokonany: nie istnieje lub nieużywany
Gramatyka

czasownik aspekt dokonany przechodni

formy alfabetycznie: nieutkwieni; nieutkwienia; nieutkwienie; nieutkwieniem; nieutkwieniu; nieutkwiona; nieutkwioną; nieutkwione; nieutkwionego; nieutkwionej; nieutkwionemu; nieutkwiony | pokaż wszystkie formy

3. utkwić (w pamięci)

Definicja

jeśli coś (np. jakieś zdarzenie) utkwiło komuś w pamięci lub utkwiło w kimś, to ten ktoś zapamiętał to tak mocno, że zawsze może sobie to przypomnieć lub że samo to do niego wraca we wspomnieniach

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • zapamiętać
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Potem bawimy się w spacer do parku, na lewo, za kioskiem ze słodyczami (...). Na lewo... Dlaczego te strony takie dla mnie ważne? Czy dlatego, że na lewo są w moim domu rzeczy przyjazne, a na prawo zły świat kuchni i korytarza? Więc z tak błahej przyczyny na zawsze już utkwi we mnie zalążek tej topografii?

NKJP: Joanna Kulmowa, Topografia myślenia, 2001

  • kolokacje rzeczownikowe: obraz; słowa; spotkanie; wydarzenie; zdanie
  • kolokacje przysłówkowe: głęboko; mocno; najbardziej; najmocniej; na długo; szczególnie
  • kolokacje pozostałe: w głowie; w pamięci; w świadomości
Gramatyka

czasownik aspekt dokonany nieprzechodni

formy alfabetycznie: nieutkwienia; nieutkwienie; nieutkwieniem; nieutkwieniu; utkwi; utkwią; utkwicie; utkwić; utkwienia; utkwieniach; utkwieniami; utkwienie | pokaż wszystkie formy

Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź ofertę

Często sprawdzane

Ciekawostki

  • Bundeswehra — Od jakiej litery... czyli co słowniki wiedzą lepiej
  • Akwizgran — Pochodzenie nazwy Akwizgran
  • rezurekcjaRezurekcja — pochodzenie słowa

Mogą Cię zainteresować również hasła