sól

1. sól (chemia)

Definicja

sól to związek chemiczny będący produktem reakcji kwasu z zasadą, w którym wodór obecny w kwasach został zastąpiony przez metal; sole są zwykle ciałami stałymi i występują w przyrodzie jako minerały, składniki wód i organizmów żywych

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Proces defekacji mokrej polega na strącaniu wapniowych soli kwasów szczawiowego, cytrynowego, fosforowego i innych.

NKJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński, Odory, 2002

Szczepionki zawierają aluminium w postaci soli glinu. Pierwiastek ten kojarzy się z toksycznymi zatruciami u ludzi, ponieważ stosowany w dużych dawkach może się odkładać w różnych narządach. Jednak jak wykazują badania naukowe, organizm dziecka usuwa sole glinu, których mikroskopijne ilości są zawarte w szczepionkach. Sole glinu są związkami wykorzystywanymi w medycynie od czasów starożytnych (Grecy używali siarczanu glinu jako środka odkażającego) do dziś (np. wodorowęglan glinu wchodzi w skład leków na zgagę).

Izabela Filc-Redlińska, Szczepionki. Nie daj się zwariować, 2016

Sieć słów wyrażenia powiązane z opisywanym (wyrazy pokrewne, kolokacje)
  • frazeologia, frazemy: sole mineralne
  • kolokacje czasownikowe lewostronne: (___ sól) sypać; warzyć
  • kolokacje przymiotnikowe prawostronne: (sól ___) drogowa; kamienna; morska
  • kolokacje rzeczownikowe lewostronne: (___ soli) bryła; bryłka; kopalnia; kryształki; kryształy; pokłady; roztwór; warzelnia; wydobycie
  • czynność: odsolić
  • przymiotnik: solny
Gramatyka

rzeczownik rodzaj żeński odmienny

formy w tabelce: 

formy alfabetycznie: sól; solą; solach; solami; sole; soli; solom

zgłoś poprawkę

 1.1. sól kamienna

Gramatyka

frazem rzeczownikowy rodzaj żeński odmienny

formy w tabelce: 

formy alfabetycznie: solach kamiennych; solą kamienną; solami kamiennymi; sole kamienne; soli kamienna; soli kamiennej; soli kamiennych; sól kamienna; sól kamienną; solom kamiennym

2. sól (w kuchni)

Definicja

sól to biała, sypka substancja używana jako przyprawa lub do konserwacji jedzenia

Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
  • specjalistycznie:chlorek sodu; sól kuchenna
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Noce były ciepłe, więc spali na ziemi, na zabranych z domów kołdrach. Mężczyźni całe dnie kopali ziemianki, cięli drzewo. Kobiety, jak we wsi, gotowały i pożyczały sobie wzajemnie soli do ziemniaków.

NKJP: Olga Tokarczuk, Prawiek i inne czasy, 1996

Przepisano mi bezsolną dietę. Jajko bez soli nauczyłam się jeść, ale rosół był okropny. Dostawałam witaminy w pastylkach i pepsynę na apetyt, leżałam plackiem i nie chciało mi się nawet palcem ruszyć.

NKJP: Henryk Grynberg, Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Sieć słów wyrażenia powiązane z opisywanym (wyrazy pokrewne, kolokacje)
  • kolokacje czasownikowe lewostronne: brakować; dodać; dodawać; rozsypać; spożywać; używać
  • kolokacje przymiotnikowe: gruboziarnista; jodowana
  • kolokacje rzeczownikowe lewostronne:
    (___ soli) beczka; domieszka; garść; grudka; odrobina; resztka; szczypta; szklanka; tona; warstwa
    (___ soli) dodatek; kilogram; nadmiar; skład; smak; worek; wpływ; zapas
    (___ soli) działanie; ziarenko; źródło
  • czynność: dosolić; odsolić; osolić; posolić; przesolić; solić
Gramatyka

rzeczownik rodzaj żeński odmienny

formy w tabelce: 

formy alfabetycznie: sól; solą; solach; solami; sole; soli; solom

zgłoś poprawkę

3. sól ziemi

Definicja

solą jakiejś ziemi nazywamy najbardziej wartościowych ludzi w danej społeczności

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
A naprawdę potrzeba, żebyś znalazł Boga jak skarb najdroższy, jak najpiękniejszą perłę. Gdy będziesz szczęśliwy i uspokojony, mądry i radosny, wtedy szukać cię będą, jak soli tej ziemi, i iść za tobą, jak za światłem tego świata.

NKJP: Mieczysław Maliński, Zamyślenia, 1998

Gramatyka

frazem rzeczownikowy rodzaj żeński odmienny

formy w tabelce: 

formy: solą ziemi; soli ziemi; sól ziemi

zgłoś poprawkę
Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź

Często sprawdzane

Ciekawostki

Mogą Cię zainteresować również hasła