jeden

1. jeden (liczebnik)

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Jeden w liczebnikach złożonych Liczebnik jeden, jeśli (...)

Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś próbuje między tysiąc i jeden wstawić spójnik i. Wtedy jeden staje się samodzielnym, odmiennym liczebnikiem. Ale problem pojawia się dla rzeczownika, gdyż tysiąc ma odmienne wymagania składniowe niż jeden, por.

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 4005 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Gramatyka

formy alfabetycznie: jeden; jedna; jedną; jedne; jednego; jednej; jednemu; jedni; jedno; jednych; jednym; jednymi

 1.1. numer jeden

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Umarow został terrorystą numer jeden, a jego organizacja przyznawała się do większości zamachów przeprowadzanych w Rosji.

Grzegorz Ślubowski, Wprost, nr 2, 7–12 stycznia 2014, s. 68

Gramatyka

frazem nieodmienny

formy: numer jeden

2. jeden (jeden z...)

Definicja

mówimy o jednej z jakichś rzeczy, osób, sytuacji itp. gdy wskazujemy na to, że jest jedną z wielu rzeczy, osób, sytuacji tego samego rodzaju, i gdy ją z tego zbioru jakoś wyróżniamy

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Jeden z... a poprawna składnia Jeśli po jeden z stoi rzeczownik w liczbie mnogiej, który jest dopiero dookreślany dalszym tekstem, to

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 4005 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Ale profesor nie był człowiekiem respektującym konwencjonalne przesądy. Przeciwnie, z miejsca stwierdził, że publiczność może przerywać jego wykład — „o ile ktoś pragnie zadać mi pytanie”. Bowiem — jak stwierdził — pytać jest rzeczą nader ludzką.
— Mieć wątpliwości — powiedział — to jedna z tych cech, które różnią nas od zwierząt.

NKJP: Bronisław Świderski, Słowa obcego, 1998

Pięćdziesiątka, sześćdziesiątka to wiek szczególny dla rodzeństw. Rodzice już nie żyją, dzieci poszły swoją drogą. I coś zaczyna ciągnąć do siostry, brata. J. A. Connides przebadał ponad 400 60-letnich osób z Toronto. Twierdziły one, że przynajmniej jedno spośród rodzeństwa jest ich najlepszym przyjacielem. Najczęściej kontaktowały się między sobą siostry, później bracia, a najrzadziej rodzeństwa mieszane. W starszym wieku słabną urazy, ginie zazdrość. Rywalizacja nie gra już roli.

NKJP: Polityka, nr 2268, 2000

Gramatyka

formy alfabetycznie: jeden; jedna; jedną; jedne; jednego; jednej; jednemu; jedni; jedno; jednych; jednym; jednymi

3. jeden po drugim

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • jednym ciągiem; kolejno; po kolei; raz za razem; w ślad za; z rzędu
Gramatyka

frazem przymiotnikowy

formy: jeden po drugim; jeden za drugim

Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź ofertę

Często sprawdzane

Ciekawostki

  • veni, vidi, vici — Pochodzenie zwrotu veni, vidi, vici
  • camembert — O słownikowych wariantach kamamber, kamember i ich odmianie
  • okraść — Okradziebił w XV wieku

Mogą Cię zainteresować również hasła

newsy, porady + e-book