eufemizm

eufemizm

Definicja

eufemizm to wyraz lub wyrażenie, którego używamy zamiast innego zwrotu lub wyrazu, zastępując w ten sposób treść przykrą, niestosowną, nieprzyzwoitą itp. treścią łagodniejszą, okrężną, nienazywającą wprost; eufemizmy używane są z przyczyn pozajęzykowych: psychologicznych, społecznych, religijnych, ideologicznych itd.

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • aluzja; dyplomatyczność; nazwa kamuflująca; oględność; omówienie; peryfraza; stonowanie; unik słowny; wyrażenie łagodzące; wyrażenie maskujące; zastępczy środek językowy; złagodzenie
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Ludzie posługują się eufemizmami także wówczas, gdy chcą pomniejszyć naganność jakiegoś postępku. Wydaje im się, że jeśli kradzież nazwą wyniesieniem lub skombinowaniem, to nie skłamią, a odbiorca nie skojarzy tego z czymś nagannym.

Jerzy Bralczyk, Włodzimierz Gruszczyński, Katarzyna Kłosińska, Wiem, co mówię, czyli o dobrej komunikacji, 2011, s. 70

Wymowny okazuje się oryginalny tytuł scenariusza autorstwa Erica Warrena Singera, który reżyser wziął na warsztat, czyli „American Bullshit”. Co można przetłumaczyć, posługując się oczywiście pewnym eufemizmem, jako amerykańską ściemę, bzdurę, kit.

Metro, 31 stycznia – 2 lutego 2014, nr 2717, s. 7

Takie złagodzenia zna każdy język, jednak — moim zdaniem — angielski jest na nie szczególnie podatny. Dlaczego? Po pierwsze, zastąpił on już dziś francuski jako język dyplomacji i parlamentaryzmu — a to właśnie te dwie dziedziny praktycznie opierają się na eufemizmach. (...) I wreszcie po trzecie, angielski jest kolebką tzw. politycznej poprawności (political correctness), a więc zjawiska będącego w zasadzie usystematyzowanym zbiorem eufemizmów — to jej zawdzięczamy choćby neutralne unmarried zamiast nacechowanego single, hygiene deficient zamiast dirty czy optymistyczne developing countries w miejsce dawnego Third World.
Co ciekawe, eufemizmem nie musi być żadne wyszukane określenie. W zasadzie każdy wyraz może nim zostać! Moje ulubione uniwersalne eufemizmy to it oraz do, czyli słowa, które poznajemy na pierwszej lekcji angielskiego. Wystarczy odpowiedni kontekst i intonacja i oto bez dochodzenia do sedna jakoś wiemy, o co chodzi, gdy słyszymy zawstydzonego właściciela psa: oops, Fifi did on the carpet again. Eufemizm może być więc bardzo krótki, ale bywa też opisowy, np. to join the choir invisible (dosł. ‘zasilić chór niewidzialnych’) zamiast to die (‘umrzeć’). Eufemizmem może być nawet... skrót neutralizujący bezpośredniość oryginału, np. STD w miejsce sexually transmitted diseases (‘choroby weneryczne’) czy to OD zamiast to overdose (‘przedawkować narkotyki’).

Aldona Stepaniuk, anglofan.felberg.pl, 13.01.15

Pozostały wątpliwości? Brakuje czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują abonenci Dobrego słownika.
Sprawdź ofertę

Często sprawdzane

  • Nawakszut — O nazwie stolicy Mauretanii (i dawniejszym Nuakszott)
  • determinantaDeterminanty, a w liczbie pojedynczej determinanta czy determinant?
  • Dz. U. — Problemy ze skrótem: kropki, spacje i mnogość wariantów

Ciekawostki

  • ryś — Jak się nazywa ulubiony kwiat rysia?
  • CNN — Pochodzenie słowa CNN
  • dydelf — Pochodzenie nazwy dydelf

Mogą Cię zainteresować również hasła

zapisz się na newsletter