dziad

1. dziad (mój, twój)

Definicja

przestarzale, dziś książkowo: czyjś lub kogoś dziad to jego dziadek

  • odpowiednik żeński: babka

2. dziad (z przeszłości)

Definicja

czyiś dziadowie to jego przodkowie; słowo książkowe

Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Użycie

Pełną treść widzą tylko abonenci Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do tej i 3375 pozostałych informacji poprawnościowych.
zamów
Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • protoplasta
  • książkowoantenat
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Żeń się młodo, dzieci rób,
By miał kto o twój dbać grób.
Tu przez wieki twoje dziady
Dały nauk tych przykłady.
Tu przez wieki twoje wnuki
Nie przepomną tej nauki.

Nalej ojcu, gardło spłucz,
Ucz się na Polaka, ucz.

Jacek Kaczmarski, Dobre rady Pana Ojca, 1993

2.1. z dziada pradziada (przysłówkowo)

Definicja

mówimy, że ktoś zajmuje się czymś z dziada pradziada, jeśli robi to samo, co jego przodkowie

Słownik synonimów tożsame znaczeniowo (zastępcze słowa)
  • z pokolenia na pokolenie
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • od dawna; od niepamiętnych czasów; od wieków
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
A wiadomo, że gdy się z dziada pradziada w jednej wsi mieszka, to każdy do każdego ma żal, bo przychodzi się już na świat z żalami, żale z ludźmi rosną, żale się dziedziczy (...)

NKJP: Wiesław Myśliwski, Widnokrąg, 1996

Gramatyka

frazem przysłówkowy

formy: z dziada pradziada

2.2. z dziada pradziada (przymiotnikowo)

Definicja

z dziada pradziada używamy także przymiotnikowo

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • od pokoleń
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Góral z dziada pradziada, fatalnie czuł się na chybotliwym pokładzie. Wszyscy zdążyliśmy przywyknąć, a on nadal chorował przy co silniejszym wietrze.

NKJP: Ewa Białołęcka, Tkacz iluzji, 2004

Gramatyka

frazem przymiotnikowy

formy: z dziada pradziada

3. dziad (biedny)

Definicja

dziadem nazywa się pogardliwie ubogiego mężczyznę lub żebraka

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • łachmaniarz; żebrak
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Uradziła gminna rada,
Wodociągi pozakładać.
Zaraz mowa jest o wkładach —
Chcą z człowieka zrobić dziada!

Kazik Staszewski, To je moje, Silny Kazik pod wezwaniem, 2008, tekst K. Łojan

3.1. dziad kalwaryjski

Definicja

dziadem kalwaryjskim nazywano dawniej żebraka chodzącego po odpustach

Gramatyka

frazem rzeczownikowy rodzaj męskoosobowy nacechowany odmienny

Odmiana w przyjaznej postaci — zyskaj pełny dostęp

formy: dziadach kalwaryjskich; dziadami kalwaryjskimi; dziada kalwaryjskiego; dziadem kalwaryjskim; dziadom kalwaryjskim; dziadowi kalwaryjskiemu; dziadów kalwaryjskich; dziadu kalwaryjski; dziady kalwaryjskie; dziadzie kalwaryjski; dziadzie kalwaryjskim; dziad kalwaryjski

4. dziad (o lasce)

Definicja

dziad to pogardliwie: stary mężczyzna

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • starzec; wapniak
  • potoczniepiernik; próchno; pryk

5. dziad (wstrętny)

Definicja

dziadem możemy obraźliwie określić mężczyznę (niezależnie od wieku), do którego chcemy wyrazić niechęć

Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • cham; wstręciuch

6. dziad (z rośliny)

Definicja

dziad to regionalnie rzep

Gramatyka

formy: dziad; dziada; dziadach; dziadami; dziadem; dziadom; dziadowi; dziadów; dziady; dziadzie

Pozostały pytania, wątpliwości językowe? A może brakuje Ci czegoś w haśle?
Zobacz, co zyskują użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
sprawdź pełną ofertę

Często sprawdzane

  • akwenNa akwenie czy w akwenie?
  • C — Użycie i zapis
  • szansa — Szansa na raka?

Ciekawostki

  • OMG — Pochodzenie wyrażenia OMG
  • nieskazitelny — A dawniej był i skazitelny
  • nasięźrzałNasięźrzał rośliną miłości. I trochę o nazwie

Mogą Cię zainteresować również hasła