Kompendium dobrej polszczyzny

w pełnym dostępie dla każdego Reguła: 43. jaką literą: wielka litera – zasady ogólne

1. Wielką literę piszemy zwykle na początku każdego wypowiedzenia rozpoczynającego tekst oraz na początku każdego wypowiedzenia występującego po kropce.

2. Wielką literę piszemy tradycyjnie na początku każdego wersu w poezji.
Zauważyć jednak trzeba, że poezja rządzi się własnymi prawami, dlatego możemy spotkać zarówno stosowanie wielkiej litery zgodnie z typowymi zapisami w tekstach, jak i całkowite pomijanie wielkich liter.

3. Wielka litera bywa bardzo różnie używana w grafice. Rozpoczyna się nią np. nagłówki, tytuły, ale też całe wyrazy na kartach tytułowych, plakatach, ogłoszeniach bywają zapisywane wielkimi literami.

4. Od wielkiej litery zapiszemy nazwę własną, czyli nazwę dowolnego obiektu czy przedmiotu jednostkowego. Bez znaczenia, czy jest to obiekt powszechnie znany, np. Kolos Rodyjski, czy też nadana przez nas nazwa naszego drzewa w ogrodzie: Wiśniak Wspaniały. Czasem zatem pisownia zależy od tego, czy wyrażenie jest ogólną nazwą przedmiotu, czy indywidualną nazwą przedmiotu jednostkowego (por. czarny kamień — nazwa opisowa — i Czarny Kamień — znajdujący się w Mekce, czczony przez muzułmanów).

5. Wielka litera występuje wyjątkowo wewnątrz wyrazów będących nazwą własną lub wchodzących w skład nazwy własnej, np. Adobe PageMaker, mBank, iPhone, bruLion. Takie przypadki dotyczą zwykle obcych nazw własnych i nie zaleca się ich upowszechniania.

6. Wielkiej litery można użyć ze względów uczuciowych lub grzecznościowych. To sam piszący decyduje, kiedy chce tak uczynić. Zaznaczyć tylko trzeba, że należy mieć ważny powód, by taką pisownię zastosować. Wyjątkiem są grzecznościowe zapisy stosowane w korespondencji, których pisownia od wielkiej litery jest skonwencjonalizowana. Ich omówienie można znaleźć w innych regułach zawartych w Dobrym słowniku.
Oto kilka przykładów użycia wielkiej litery ze względów uczuciowych lub grzecznościowych:
a) gdy piszemy o własnym kraju lub symbolach z nim związanych, zwłaszcza w tekstach patriotycznych, możemy od wielkiej litery zapisywać nazwy takie jak Ojczyzna, Państwo, Naród, Orzeł Biały, Honor, Powstanie Styczniowe;
b) gdy piszemy o kimś (rzadziej o czymś) w jakimś uroczystym tekście (np. w laudacji, nekrologu, liście wspominkowym, życzeniach), możemy od wielkiej litery zapisywać nazwy takie jak Profesor, Autor, Jubilat, Ojciec i Dziadek, Nasza Szkoła.
To tylko próbka tego, do czego dostęp mają
użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do wszystkich 296 reguł językowych.

zamów