hasło dnia (dziś w pełnym dostępie dla wszystkich) retro

1. retro (przymiotnik)

Definicja

styl retro, moda retro to takie, które nawiązują do przeszłości

Wymowa prosto zapisana
  • [retro]
Poprawna polszczyzna cenne informacje, niespodzianki, haczyki
Słownik wyrazów bliskoznacznych podobne znaczeniowo (lepsze odpowiedniki lub zapomniane słowa)
  • anachroniczny; archaiczny; dawny; historyczny; muzealny; nienowoczesny; oldskulowy; przebrzmiały; przestarzały; starej daty; starodawny; staromodny; tradycyjny; w starym stylu; z innej epoki; zabytkowy
  • książkowo:démodé
Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Jego nowe relaksy z pierwowzorem łączy stylizacja retro, logo z charakterystycznym L i podobna paleta barw.

Miłosz Węglewski, Newsweek, 7–13.10.2013, nr 41, s. 71

W Urzędzie Pocztowym nr 4 w zabytkowej kamienicy Oleśnickich w Sandomierzu nie ma telefonów. Dyrekcja Rejonowego Urzędu Poczty zażyczyła sobie, aby telefony na kartę magnetyczną miały wygląd retro, a takich nikt nie produkuje.
— Przed otwarciem poczty proponowałem zamontowanie tradycyjnych telefonów na kartę magnetyczną, ale postawa dyrekcji była nieugięta. Zapowiedzieli, że aparaty bezwzględnie muszą być w stylu retro — wyjaśnił nam Wojciech Kapała, dyrektor sandomierskiej Telekomunikacji. — Zwróciłem się do Włochów. Oni produkują wszystkie sprowadzane do Polski telefony na kartę magnetyczną. Ale mnie wyśmiali. Powiedzieli, że takich nikt nie produkuje — tłumaczy Kapała.

NKJP: Gazeta Wyborcza, 1996

Słownik antonimów przeciwstawne znaczeniowo
  • dzisiejszy; nowoczesny; nowomodny; postępowy; współczesny
Sieć słów wyrażenia powiązane z opisywanym (wyrazy pokrewne, kolokacje)
  • kolokacje rzeczownikowe lewostronne: (___ retro) ciuchcia; kryminał; moda; muzyka; piosenka; pociąg; pojazd; strój; styl; stylizacja; taksówka
Ciekawostki
Jak stare jest retro? To, co jest retro, bywa ostatnio modne, stąd wrażenie, że sam wyraz retro jest dość nowy w polszczyźnie. Tymczasem, po pierwsze, moda retro odchodzi i wraca — jak to z modą bywa — porównajmy:
W Polsce w tym czasie, tj. w latach siedemdziesiątych, zaczęła na dodatek (zamienił stryjek siekierkę na kijek!) święcić tryumfy moda retro, której zawsze nie cierpiałem, nie tylko za eskapizm — ucieczkę od realności, w świat łatwych, melancholijnych, a właściwie czułostkowych ziszczeń, ale także po prostu za nieudolność. (NKJP: Roman Radoszewski, Czesław Niemen. Kiedy się dziwić przestanę..., 2004)
Po drugie, słowo retro jest dość stare, choć może zaskakiwać. Spójrzmy na opis w „Słowniku języka polskiego” pod red. W. Doroszewskiego (1058–1969):
retro daw. «nazad, wstecz, na powrót» Łoś tylko sapnął i kopnął się retro!... nie wysapałem się jeszcze z biegu, ręka zadrżała, i zamiast łba, trafiłem w róg!...
Wywiedzione jest to słowo z łacińskiego retro, które oznacza po prostu ‘wstecz’. Hasło retro znajdziemy już „Słowniku języka polskiego” z 1861 r., tzw. wileńskim.

Ślad łacińskiej cząstki retro znajdziemy też w nielicznych wyrazach naukowych lub książkowych, np. retrospekcja (od łacińskiego retrospicere ‘spoglądać wstecz’).
Gramatyka

przymiotnik niestopniowalny

formy: retro

zgłoś poprawkę

 1.1. retro (rzeczownik)

Definicja

słowo retro bywa też używane rzeczownikowo

Przykłady użycia autentyczne, starannie wybrane, zobacz też na blogu
Podobnie w „Niech cię odleci mara” patrzyliśmy na lata 40., jakby nie przyjmując do wiadomości, co nastąpiło potem. Tak samo nostalgicznie spoglądamy na lata 60. w filmie „Nad rzeką, której nie ma”.
To coś więcej niż sentymentalne retro — te filmy prezentują pewien program, pewną filozofię bliską, jak sądzę, filozofii sielanki.
Andrzej Barański próbuje odbudować zniszczony mit. Na gruzach „nowoczesności” jego pozornie staroświeckie kino, które więcej ukrywa niż pokazuje — nabiera coraz większego uroku.

NKJP: Gazeta Wyborcza, 1993

Gramatyka

rzeczownik rodzaj nijaki nieodmienny

M. to retro
D. nie widzę tego retro
C. przyglądam się temu retro
B. lubię to retro
Ms. mówię o tym retro
N. interesuję się tym retro
W. ty retro
zgłoś poprawkę
To tylko próbka tego, do czego dostęp mają użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
Sprawdź