Reguła nr 69 w Kompendium dobrej polszczyzny

69 Przyimki z zaimkowymi formami (dlań, doń, zeń)
przyimki

Spis treści:

1. Poprawne użycie

Wyrazy typu poń, weń, zzań to skrócone wyrażenia przyimkowe, składają się z klasycznego przyimka i dołączonego , to jest

2. I jeszcze poprawne użycie

Zygmunt Saloni podaje:

Nie uwzględnia się możliwości, by +ń miało interpretację celownikową, narzędnikową lub miejscownikową oraz by było użyte w rodzaju nijakim lub żeńskim.
Zygmunt Saloni, Podstawy teoretyczne „Słownika gramatycznego języka polskiego”, 2012, s. 21–22)

Do tych ograniczeń — wymienianych zresztą powszechnie w różnych opracowaniach — wrócimy

3. Wątpliwe użycie: rodzaj żeński i nijaki

W tym punkcie dotykamy już użyć rzeczywiście wątpliwych. Wykraczających poza to, co sami byśmy byli skłonni dopuścić. O cóż chodzi? Otóż

4. Wątpliwe użycie: rodzaj męski, ale nie ten przypadek

Zdarza się w tekstach użycie omawianych tu wyrazów w

5. Pełna lista z Dobrego słownika

W Dobrym słowniku notujemy następujące wyrazy omawianego tu typu (kolejność alfabetyczna):

Gwiazdką oznaczone są formy bardzo rzadkie. Jak widać są to genetycznie połączenia dwóch przyimków i formy zaimkowej .

Powyższa lista nie

Warto jeszcze wspomnieć na koniec o dwóch słowach: kuń i . Pierwsze jest w oczywisty sposób błędne. Skoro cząstka dołączana do przyimków oznacza wyłącznie ‘niego’, to niemożliwe jest !kuń znaczące ‘ku niemu’ (mogłoby to znaczyć wyłącznie nieistniejące !ku niego). Pomijamy tu rzecz jasna gwarowego kunia, który w stajni stoi.

Jeśli zaś chodzi o , to

Całą treść widzą tylko użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
Zyskaj pełny dostęp do tej i 373 pozostałych reguł.
zamów
newsy, porady + e-book