Kompendium dobrej polszczyzny

Reguła: 178. odmiana rzeczowników: zakończone w piśmie na -ia w pełnym dostępie dla każdego

Spis treści:

1. Zakończenie -i

Rzeczowniki zakończone w piśmie na -ia odmieniamy w dopełniaczu i miejscowniku liczby pojedynczej oraz w dopełniaczu liczby mnogiej tak, że piszemy -i, gdy

  • -ia występuje po lierach oznaczających spółgłoski wargowe p, b, f, w, m w wyrazach rodzimych lub przyswojonych (wtedy bez względu na wymowę), np.

    Słupia — tej Słupi,
    głębia — tej, tych głębi,
    trzewia — tych trzewi,
    Rumia — tej Rumi;
  • -ia występuje w wyrazach, w których mianowniku czytamy [ńa], np.

    jadalnia — jadalni.

2. Zakończenie -ii

Rzeczowniki zakończone w piśmie na -ia odmieniamy w dopełniaczu i miejscowniku liczby pojedynczej oraz w dopełniaczu liczby mnogiej tak, że piszemy -ii, gdy

  • -ia występuje po lierach oznaczających spółgłoski wargowe p, b, f, w, m w wyrazach obcych, np.

    terapia — tej terapii,
    fobia — tej, tych fobii,
    mafia — tej, tych mafii,
    Skandynawia — tej Skandynawii;
    chemia — tej chemii;
  • -ia występuje w wyrazach, w których mianowniku czytamy [ja], np.

    encyklopedia — encyklopedii.
    alergia — alergii.
    talia — talii.
    kolonia — kolonii.
    aria — arii.

3. Uwagi dodatkowe

Uwaga 1: rzeczowniki odmieniające się tylko w liczbie mnogiej (pluralia tantum) przyjmują zwykle w dopełniaczu końcówkę -ów, np. archiwalia — tych archiwaliów. Czasem spotyka się błędne zapisy typu !archiwalii.

Uwaga 2: w wydawnictwach poprawnościowych pisownię -i vs. -ii zwykle przedstawia się jako zależną od swojskości lub obcości wyrazu. Jak jednak wynika z podanych powyżej zapisów, duże znaczenie ma również wymowa, a nie tylko poczucie rodzimości. Przecięcie się tych kryteriów daje czasem mało intuicyjne wyniki, piszemy np. do Oruni, ale do Owernii, choć w mianowniku zakończenia tych nazw czytamy tak samo (pierwsza jednak to nazwa polska — dzielnica Gdańska, a druga to spolszczona nazwa francuska — region).

Uwaga 3: o dawnym dopełniaczu liczby mnogiej -ij przeczytasz w regule dawna odmiana, dawne formy: rzeczownikowy dopełniacz liczby mnogiej na -yj, -ij (funkcyj, balij).

To tylko próbka tego, do czego dostęp mają
użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.

Zyskaj dostęp do wszystkich 349 reguł językowych.

zamów