Reguła nr 104 w Kompendium dobrej polszczyzny

104 żeńskie nazwy zawodów i stanowisk (np. architektka)
rzeczowniki, nazwy (grupy)

Spis treści:

1. Prestiżowe nazwy zawodów lub używane oficjalnie

W takich przypadkach dominujący jest model:

Zwróćmy też uwagę na nazwy stanowisk, które w odniesieniu ogólnym (tzn. nie do konkretnej osoby) muszą mieć formę rzeczownika męskiego, jako takiego — choćby wydawało się to paradoksalne — który nie wyróżnia płci. Pierwszy przykład, w Unii Europejskiej, a dokładniej w Komisji Europejskiej, istnieją stanowiska komisarzy. Gdy taką funkcję sprawuje kobieta, to oczywiście pisze się o

Warto jeszcze wspomnieć o, chyba szeroko nieopisywanej, kwestii nieoczywistych ograniczeń w użyciu nieodmiennych rzeczowników rodzaju żeńskiego typu premier, major, doktor. Bo przecież nie powiemy:

2. Osobne nazwy żeńskie — nieistniejące?

Istnieje wiele nazw rodzaju żeńskiego, zwłaszcza utworzonych przyrostkiem -ka, których status w polszczyźnie jest niepewny, a ich pozycja nieustabilizowana. Wśród nich wyróżnia się szereg odpowiedników rzeczowników męskich zakończonych na -log, jako nazw chyba najszerzej obecnie akceptowanych, np.

Społeczny status tych nazw

3. Inne modele słowotwórcze

Nieliczne nazwy żeńskie powstają przez zmianę

Dosyć podobnym mechanizmem słowotwórczym, też bez wykorzystywania przyrostków, jest zmiana

4. Nazwy żeńskie — mniej prestiżowe?

Istnieją też nazwy ustabilizowane w polszczyźnie, ale mające zawężone odniesienie. Tak na przykład rodzice dzieci w wieku szkolnym mogą mówić między sobą, że idą na spotkanie z dyrektorką, ale na ogłoszeniu w gablocie szkolnej będzie widniało zaproszenie na spotkanie z panią dyrektor.

Podobnie matematyczką nazwiemy nauczycielkę matematyki w szkole, ale nie wykładowczynię (!) na wyższej uczelni (będzie to raczej (pani) profesor matematyki).

5. Jeszcze o przyrostku -ka

Prócz jednak nazw stwarzających takie czy inne problemy, omówionych powyżej, istnieje w polszczyźnie wiele nazw zawodów czy funkcji kobiet utworzonych

6. Czas pokaże...

Na koniec warto napisać, że opisywany tu stan rzeczy jest

Całą treść widzą tylko użytkownicy pełnej wersji Dobrego słownika.
Zyskaj pełny dostęp do tej i 375 pozostałych reguł.
zamów
newsy, porady + e-book